7:05 عصر | ۱۳۹۹ يکشنبه ۱۰ فروردين
کد خبر: 61057 تاریخ انتشار: ۱۳۹۸ شنبه ۲۸ دي - 6:53 عصر ارسال به دوست نسخه چاپی

ماندن یا رفتن؛ از کیمیا علیزاده تا زینب ابوطالبی

انتشار این کلیپ واکنش‌های زیادی را بین‌ کاربران توییتر به دنبال داشت و برخی از آنها هم به ذکر مزایا و معایب مهاجرت پرداختند و برخی سیاست‌های حاکم را در ترغیب جوانان به مهاجرت موثر دانستند.

سانحه هواپیمای مسافربری اوکراینی در تاریخ هجدهم دی ماه و کشته شدن ۱۷۶ مسافر آن که ۱۴۶ نفر ایرانی بودند نیز از جمله مواردی بود که بار دیگر بحث فرارمغز‌ها یا به عبارتی مهاجرت نخبگان را به جریان انداخت.

طی سال‌های گذشته گزارش‌های متعدد و آمار متناقضی درباره مهاجرت ایرانیان و خصوصا مهاجران نخبه منتشر شده که بعضا سالانه ۱۵۰ تا ۱۸۰هزار متخصص تحصیل‌‌کرده هم تخمین‌زده می‌شود.

بنیاد ملی نخبگان هم گزارشی داده که نشان می‌دهد طی ۱۸ سال(۱۳۷۸-۱۳۹۶) ۲ درصد از کل دانشجویان ایرانی از کشور خارج شده و تا سال ۲۰۱۶ بیش از ۵۰ هزار دانشجو در خارج از کشور مشغول کار و تحصیل بودند.

سرمایه‌هایی که به مقصد نرسیدند

در دو هفته گذشته و در اخباری که درباره حادثه سقوط هواپیما مخابره شد به حضور پرتعداد فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های برتر کشور و همچنین دانشجویان و اساتید نخبه دانشگاه‌های کانادا اشاره شد که در زیر هم آمده است:

«سید پدرام موسوی» و «مژگان دانشمند» هر دو از اساتید مهندسی دانشگاه آلبرتا

«شکوفه چوپان‌نژاد» متخصص زنان و زایمان یک کلینیک پزشکی در ادمونتون

«صبا سعادت» متولد سال ۱۳۷۵، دانشجوی پزشکی و خواهرش «سارا سعادت» متولد سال ۱۳۷۷، دانشجوی روانشناسی بالینی دانشگاه آلبرتا

«نسیم رحمانی‌فر» دانشجوی مهندسی مکانیک دانشگاه آلبرتا

«محمد مهدی الیاسی» از دانشجویان دانشگاه آلبرتا

«ندا صدیقی» جراح و چشم‌پزشک ایرانی

«علیرضا پی» بنیانگذار شرکت فناوری MessageHopper در اُتاوا

«دلارام داداش‌نژاد» دانشجوی ۲۷ ساله کالج لانگارا

«مرضیه فروتن» دانشجوی دپارتمان جغرافیا و «منصور اصفهانی» دانشجوی رشته مهندسی عمران دانشگاه واترلو

«غنیمت اژدری» از دانشجویان دکتری دپارتمان جغرافیا و زمین‌شناسی و «میلاد قاسمی آریانی» دانشجوی دکتری بازاریابی دانشگاه گولف (Guelph)

«سیاوش مقصودلو» دانشجوی سابق مقطع پسا دکتری دانشگاه مک‌مستر (McMaster)

«ایمان آقابالی» و «مهدی اسحقیان» دانشجوی مقطع دکتری دانشکده مهندسی دانشگاه مک‌مستر

«صدف حاجی‌آقاوند» دانشجوی سال دوم رشته منابع انسانی دانشگاه یورک

«حمید رضا ستاره کوکب» استادیار دانشگاه ویندزور

«زینب اسدی لاری» و برادرش «محمد اسدی لاری» دانشجویان دانشگاه تورنتو و دانشجویان سابق دانشگاه بریتیش کلمبیا

«مجتبی عباس‌نژاد»، «محمدامین بیروتی»، «محمد امین جبلی» و «محمد صالحه» از دانشجویان ایرانی دانشگاه تورنتو

«سیاوش غفوری»، «آذر ممانی» و «سارا ممانی» از دانشجویان فارغ‌التحصیل شده رشته مهندسی دانشگاه کنکوردیا "(Concordia) در مونترال

«فرید آراسته» و «منصور پورجم» از دانشجویان مقطع دکتری رشته زیست شناسی دانشگاه کارلتون کانادا

«مهسا امیرلیراوی» به همراه همسرش «مح‌ صلاحی» دانش‌آموخته رشته مهندسی دانشگاه رایرسون 

«آیدا فرزانه» دانشجوی دکتری دانشگاهÉTS  و همسرش «ئاروین مرتب» دانش‌آموخته دکتری این دانشگاه

«رازگرد رحیمی» استاد دانشگاه گروه فناوری و مهندسی در کالج Centennial و استاد دوره‌ای در دانشگاه اُنتاریو

«غزل نوریان» دانشجوی انرژی مواد نانوفوتونیک، «میلاد نهاوندی» دانشجوی تولیدات صنعتی زیستی، «حدیث حیات‌داوودی» دانشجوی مقطع دکتری مرکز علوم تحقیقات الکتروشیمی و خوردگی و «ساجده سرائیان» که دانشجوی جدید الورود دانشگاه وسترن

چرا نخبگان از ایران می‌روند

شاید یکی از دلایل مهمی که دانشجویان دانشگاه‌های برتر به محض پذیرش در دانشگاه به دنبال برنامه‌ریزی برای خروج از کشور برای دوران پس از فارغ‌التحصیلی هستند، این است که آینده شغلی روشنی برای خود نمی‌بینند؛ به عبارت دیگر اغلب این دانشجویان وقتی امکان ادامه تحصیل در دانشگاه‌های معتبر بین‌المللی را با بهترین امکانات پیدا می‌کنند ترجیح می‌دهند به جای اینکه بعد از دوره تحصیل خود به دنبال شغل مناسبی باشند مهاجرت کنند تا علاوه بر ادامه تحصیل، فرصت شغلی مناسبی را در چشم‌انداز خود ببینند.

اما خروج این سرمایه‌ها از کشور هزینه‌های زیادی را هم به اقتصاد ایران تحمیل می‌کند، در همین ارتباط گزارش موسسه آموزش بین‌المللی حاکی از این است که دانشجویان ایرانی در سال ۲۰۱۵ بیش از ۳۲۰ میلیون دلار وارد چرخه اقتصاد آمریکا کرده‌اند.

البته علاوه بر دلایل اقتصادی به عنوان انگیزه مهاجرت نخبگان، برخی از مهاجران نیز به دلیل سیاست‌های حاکم بر کشور و دلایل اجتماعی و فرهنگی اقدام به مهاجرت میکنند.

در حالی که یونسکو ایران را در سال ۲۰۱۶ در رتبه ۱۸ مهاجر فرست نخبگان قرار داده، «مهدی سیدی» رئیس کارگروه نخبگان شورای عالی انقلاب فرهنگی هم مهاجرت دانشجویان کشور به خارج را رو به رشد می‌داند و می‌گوید جدیدترین آمار، مهاجرت ۱۱ هزار و ۳۰۰ نفر در سال ۲۰۱۵ ــ ۲۰۱۴ را نشان می‌دهد که نسبت به قبل ۱۶ درصد رشد داشته است.

مهاجرت ورزشکاران

اما در همین روزها اخباری از مهاجرت کیمیا علیزاده تنها زن مدال‌آور ایران در المپیک منتشر شد. او با تایید مهاجرتش به هلند در مطلبی اعتراضی در صفحه شخصی خود در اینستاگرام نوشت: «من یکی از میلیون‌ها زن سرکوب شده در ایرانم که سال‌هاست هر طور خواستند بازی‌ام دادند. هر کجا خواستند بردند. هر چه گفتند پوشیدم. هر جمله‌ای دستور دادند تکرار کردم. هر زمان صلاح دیدند، مصادره‌ام کردند….».

کیمیا علیزاده همچنین اعلام کرد که دیگر برای تیم ملی ایران دیگر مسابقه نخواهد.

اما او تنها ورزشکار ایرانی نبود که رفتن را به ماندن ترجیح داد. سعید مولایی دارنده مدال طلای رقابت‌های جهانی و رنکینگ یک وزن ۸۱ کیلوگرم که یکی از شانس‌های اصلی کسب مدال در المپیک توکیو بود نیز در رقابت‌های قهرمانی جودوی جهان در سال ۲۰۱۹ به میزبانی ژاپن از بازگشت به ایران خودداری کرد و درخواست پناهندگی به آلمان را داد.

وحید سرلک، جودوکار ایرانی، محسن غفار قهرمان پیشین جودو آسیا، احسان رجبی ملی‌پوش سنگین‌وزن جودو، محمد رشنونژاد دارنده ۶ مدال آسیایی در رشته جودو، آرش آقایی دارنده مدال برنز جوانان آسیا در رشته جودو، راحله آسمانی دارنده مدال نقره بازی‌های آسیایی ۲۰۱۰، مدال طلای تورنمنت منچستر انگلستان و چندین مقام قهرمانی کشور در رشته تکواندو، سینا بهرامی و میلاد بیگی از دیگر تکواندوکاران، مینا علیزاده عضو تیم ملی قایقرانی دراگان بوت بانوان ایران، آرزو معتمدی اولین بانوی ایرانی دارای سهمیه حضور در رقابت‌های کایاک المپیک ۲۰۱۲ لندن، محمدحسین ابراهیمی ملی‌پوش شمشیربازی، ایمان جمالی هندبالیست، علی عزیزی، نیما مزیدی، محمد رمضان‌پور و امین ارباب چهار ملی‌پوشان ژیمناستیک ایران، صباح شریعتی کشتی‌گیر ایرانی، پوریا جلالی‌پور کماندار تیم ملی معلولان و سامان بلاغی، دارنده مدال برنز بازی‌های آسیایی ۲۰۱۴ اینچئون در رشته بسکتبال با ویلچر نیز از دیگر ورزشکارانی بودند که طی سال‌های گذشته از ایران رفته‌اند.

علیرضا فیروزجا تنها سوپراستاد بزرگ تاریخ شطرنج ایران هم که در شهریور سال جاری شایعاتی مبنی بر خروجش از ایران منتشر شده بود پس از مسابقات دسامبر ۲۰۱۹ اعلام کرد که احتمالاً از این به بعد برای فرانسه بازی خواهد کرد.

جنجال زینب ابوطالبی

اما در کنار مباحث مطرح شده راجع به مهاجرت، در روزهای گذشته ویدیویی از زینب ابوطالبی مجری شبکه افق در این باره هم بسیار خبرساز شد و واکنش‌های زیادی را به دنبال داشت.

زینب ابوطالبی در برنامه‌ای که در روز تشییع شهید قاسم سلیمانی پخش شد، گفته بود: «من تأکید دارم که ما جنگ‌طلب نیستیم اما گفتمانی که به آن باور داریم اقتضائاتی دارد و گاهی می طلبد که ما حماسی و جهادی زندگی کنیم؛ گاهی که البته شاید بیش از گاهی. و من به شدت اعتقاد دارم که باید یک خرده دوز این جدیت را در زندگی‌مان و فاصله گرفتن از بعضی مادیت‌هایی که تابحال خیلی درگیرش شده‌ایم به دلایل مختلف، در این چهل سال متأسفانه برخی ترویجش کردند و خواستند که یک زندگی نه سیخ بسوزد و نه کباب را برای ما درست کنند که یک حد میانه معتدل به نظر عاقلانه برای ما تفسیر و تبیینش کردند، اما به برکت خونی که ریخته شد ما یک تکان جدی خوردیم که یا باید آن حرف‌ها را ببوسیم و کنار بگذاریم، ببخشید شاید توی دوربین من نباید این حرف را بزنم ولی اگر کسی اعتقاد ندارد، جمع کند از ایران برود. برود همان جاهایی که همان رفاه و همان مدل زندگی را دارد و اگر اعتقاد داریم به نظرم باید جدی به میدان بیاییم. به نظرم امروز نشان دادیم که همه ما ایرانیان به یک مدل زندگی سلحشورانه احتیاج داریم و آن مدل را نیاز داریم…».

او البته چند روز بعد در برنامه عصرانه شبکه افق حاضر شد و توضیحاتی را درباره اظهارات جنجالی‌اش مطرح کرد و گفت که «به شکل ناخواسته و بر اثر سوءتفاهم از برخی جملاتش برداشت‌هایی شده که به نظر می‌رسد جا دارد عذرخواهی کنم…».

آنچه از مباحث مطروحه درباره افزایش موج مهاجرت چه نخبگان، چه ورزشکاران یا سایر هموطنان می‌توان نتیجه گرفت ضرورت توجه بیش از پیش سیاستگذاران به این مهاجرت‌هاست؛ چه اینکه درصد بالایی از مهاجران اگر شرایط را از جهات مختلف در داخل کشور مهیا ببینند و چشم‌انداز روشنی را از ماندن در ایران پیش روی خود داشته باشند ماندن را به رفتن ترجیح می‌دهند و این امر بیش از همه تجدیدنظر در برخی سیاست‌های کشور در این زمینه را می‌طلبد.



نظر شما
نام:
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  
کد امنیتی: