10:54 صبح | ۱۳۹۹ پنج شنبه ۲۳ مرداد
کد خبر: 4170 تاریخ انتشار: ۱۳۹۱ دوشنبه ۲ بهمن - 12:51 عصر ارسال به دوست نسخه چاپی

زلزله آذربایجان؛ خطرات وتهدیدات خاموش

محمد ایران منش *

سالیان بسیاری نمی بایست

دریافتن را
                                    که هر ویرانه نشان از غیاب انسانی است
                که حضور انسان
                                                                              آبادانی است          ا. بامداد 

كشورمان جزو ده كشور حادثه خیز جهان است كه در آن از 43 بلای شناخته شده 34 بلا، همواره روی می دهد(سازمان مدیرت بحران کشور 1389) . با وجود آنكه هر 5 سال، یك زلزله سهمگین در كشورمان رخ می دهد ، ما كمترین درس را از این بحران ها می آموزیم، بطوریكه معمولا در هر فاجعه باید از نو تجربه كنیم. زلزله آذربایجان، بار دیگر آشکار ساخت که ما، به درس آموزی از وقایع و تجارب گذشته سخت نیازمندیم .

پندها چه بسیار است و پند گرفتن چه اندک     حضرت امام علی(ع)- نهج البلاغه
بنظر می رسد همانطور که در فاجعه های زلزله و در مواجهه با تمام  حوادث و مصائب دیگر دیده ایم ، نگرش عمومی ما دو ویژگی بارز دارد :
1- عمدتا  بلا محور است(کم توجهی فراوان به پیشگیری و آمادگی در برابر حوادث و تمرکز اصلی بر اقدامات زمان پس از وقوع فاجعه. )2- بیشتر معطوف به فعالیت های سخت افزاری است. (تمرکز اکثر اقدامات بر فعالیت های اجرایی از جمله کمک های نقدی و غیر نقدی و ساختمان سازی و کم توجهی بسیار به مستندسازی، تحقیقات، درس آموزی و برنامه ریزی در مدیریت بحران ). شاهد این مدعا آنکه از میان حجم هنگفت هزینه هایی که سازمان ها، گروه ها و اقشار گوناگون صرف کمک به بم و بمیان کردند، سهم بسیار بسیار ناچیزی برای درس آموزی از تجارب مدیریت بحران بم  اختصاص یافت. این یعنی که برای پیشگیری، آمادگی و یا حتی دست کم مقابله و بازسازی بهتر حوادث آتی، تمایل ناچیزی برای برنامه ریزی وجود دارد یا بعبارتی بسیاری از تجارب گذشته را باید از نو تجربه کنیم . 
هركه ناموخت از گذشت روزگار                                نیز  ناموزد  زهیچ  آموزگار (رودکی)
                                                                                                                          
ما از زلزله رودبار چه درس هایی آموختیم؟  تجاربی غنی که  دریافتیم کجا هستند؟ از زلزله بم چه؟  آیا توانسته ایم با تکیه بر تجارب غنی مدیریت بحران زلزله ی بم برای مسائل اساسی مدیریت بحران زلزله آذربایجان  پاسخ های در خوری بیابیم؟ 
با نگاهی گذرا به موقعیت خطیر بلا خیزی و زلزله خیزی ایران در جهان ، به اهمیت مدیریت بحران براساس درس آموزی از تجارب گذشته، بیش از پیش پی می بریم

 آمارها و هشدارهای خطرات جانی و مالی زلزله در ایران


در 21/5/91 دو زلزله به فاصله حدود ده دقیقه از هم با شدت های 2/6 و 6 ریشتر در ساعت های 16:53 و 17:04 بیست و یکم امردادماه، سه شهرستان اهر، ورزقان و هریس را در نوردید و تلفات و خساراتی را ببار آورد. زمین‌لرزه، در استان‌های آذربایجان غربی، گیلان، زنجان و اردبیل و همچنین در باکوی جمهوری آذربایجان، نیز احساس شد. اگرچه به دو دلیل هشدار زلزله اول و وقوع در روز و حضور بسیاری از اهالی روستاها در محیط باز ، تلفات جانی این زلزله ها حدود یک دهم زلزله های بم و رودبار بود، ولی آسیب های جدی به ساختمان های روستاها و شهرها رساند و بسیاری مردم را بی خانمان یا بلاتکلیف کرد

برخی پیامد های زلزله آذربایجان

بیش از 300 کشته (حدود 66% زنان و اکثرا کودک و سالمند ) و بیش از 5000 مجروح-۱۳۹۱/۰۵/۲۸ 
تعداد آسیب‌ ‌دیدگان در چهار شهرستان اهر، هریس، ورزقان و تبریز، حدود 155 هزار(اهر، ۶۷ هزار،نفر، ورزقان ۴۲ هزار نفر، هریس ۴۰ هزار نفر و تبریز شش هزار نفر) -روزنامه اعتماد91/5/24  
حدود 12000  خانه در روستا ها نیاز به نوسازی دارند. (استاندار آذربایجان شرقی)- البته سایر خانه های ویران نشده نیز محتاج نوسازی هستند. 
احتمالا بیش از 50هزار واحد ساختمانی در شهرها نیاز به بازسازی و نوسازی دارند.(برآورد پژوهشگر) 
حدود 90 درصد ساختمان‌های شهری و روستائی شهرستان ورزقان غیرقابل سکونت هستند، باید همه آن ها تخریب و نوسازی شوند. (الله وردی دهقانی‌نماینده مردم ورزقان و خاروانا در مجلس در گفت‌وگو با فارس -91/6/23) 
از ۵۸۰ روستای واقع در سه شهرستان زلزله‌زده، واحدهای مسکونی ۳۰۰ روستا بین ۶۰ تا ۱۰۰ خسارت دیده‌اند. (پایگاه خبری افکارنیوز- استاندار آذربایجان شرقی) 
بیش از 30 هزار واحد مسكونی در جریان زلزله تخریب شده است و قابل سكونت نیست.( محمدرضا رضایی، نایب رییس كمیسیون عمران مجلس و نماینده مردم جهرم - ایسنا، 20/6/91 ) 
حدود 25 تن از کودکان بی‌سرپرست شده ،و حدود 50 تن از کودکان نیز یکی از والدین خود را از دست داده‌اند. رئیس سازمان بهزیستی کشور- ایسنا دوشنبه 6 شهریور 91 
امدادگردان 87 هزار و 932 نفر را در مناطق زلزله‌زده اسکان دادند. ایسنا ۲۷ مرداد ۱۳۹۱ 
‌فصل سرما رسید؛ ‌زلزله‌زدگان ارسباران مسکن ندارند! میرهادی قره سید نماینده مردم تبریز،آذرشهر و اسکو - خبرگزاری فارس 91/6/23
25 درصد از روستاهای آسیب دیده برای بازسازی مجدد نیاز به جابه جایی دارند. معاون سازمان زمین شناسى و اکتشافات معدنى کشور - خبرآنلاین ۱۳۹۱/۶/۱ 
ویرانی13 هزار دستگاه دار قالی در 180 روستا - مرکز ملی فرش  
سه شهرستان اهر، هریس و ورزقان دارای 537 روستای سکنه دارند و  در آن ها   127601 نفر زندگی می کنند. 
میزان خسارت‌هایی که به مردم وارد شده است ۸۰۰ میلیارد تومان است. استانداری آذربایجان شرقی

زلزله آذربایجان، اگرچه نسبت به زلزله های بم و رودبار تلفات انسانی بسیارکمتری داشت ولی با خطرات و تهدیداتی جدی و متعددی روبروست.

خطرات و تهدیدات احتمالی در کمین مردم و احشام مناطق زلزله زده آذربایجان

استان آذربایجان شرقی از جمله مناطق سردسیر کشور است که فصل سرد آن عملا از نیمه دوم مهر آغاز می شود. از نیمه آبان نیز زندگی در چادرها  غیر  ممکن است. در هفته اول پس از وقوع زلزله، در روستاها، شب ها هوا بقدری سرد می شد که حتی امدادگران در پایگاه های خود با پتوهای معمولی،  بدشواری با سرما مقابله می کردند. 
با شروع سرمای زودرس و بارش ها از نیمه شهریور ماه سال جاری، مناطق زلزله زده با 7 خطر و تهدید روبرو هستند : 
الف- خطرات و تهدیدهای  فیزیکی و مالی
•    سرما زدگی 
•    بیماری های فصل سرما 
•    آتش سوزی
•    برق گرفتگی 
•    حمله گرگ ها
•    به زیر آوار رفتن
•    احتمال ساخت برخی خانه های غیر استاندارد
                                                       ب- خطرات و تهدیدهای  اجتماعی و روانی
•    مهاجرت ها 
•    شایعات  فرساینده(مرتبط با پسلرزه ها)
•    افسردگی و خطر خودکشی 
الف- خطرات و تهدیدهای  فیزیکی و مالی


1-    سرما زدگی


با شروع  باران و سرد شدن هوا در مناطق زلزله زده و با احتمال زیاد به اتمام نرسیدن ساخت خانه های دائم، بنظر می رسد که در صورت عدم چاره جویی برای اسکان موقت، خطر سرما زدگی، اهالی و احشام مناطق زلزله زده را تهدید خواهد کرد.  بنابرین تا فرصت از دست نرفته باید از هم اکنون نسبت به ساخت واحدهای اسکان موقت به روش کانکس یا روش های مشابه اقدام سریع صورت گیرد.

2-    بیماری های فصل سرما

با توجه به سردشدن هوا و سکونت در چادرها، احتمال شیوع بیماری های تنفسی مانند آنفلوانزا و سرخک در بین زلزله زدگان، بسیار افزایش می یابد.
3-    آتش سوزی
هم اکنون در اکثر قریب به اتفاق مناطق زلزله زده، مردم، دست به برقکشی های غیر استاندارد و با سیم های نامناسب، به چادرهای خود زده اند، که در شرایط عادی، بیم اتصالی و آتش سوزی دارد تا چه رسد به به فصل واقعی سرما و شروع استفاده گسترده از وسایل گرمایشی برقی و افزایش اضافه بار بر سیم های موجود. 
4-     برق گرفتگی
به دلیل همان برقکشی های غیر استاندارد و با سیم های نامناسب که از روی زمین های بین چادرها و یا از درون چادرها رد شده، خطر برق گرفتگی نیز محتمل است.
5-    حمله گرگ ها
 تاکنون بعلت پراکنده بودن احشام زنده و یا زیر آوار بودن احشام مرده، چندین مورد حمله گرگ ها به احشام و روستائیان گزارش شده است. اگرچه در بسیاری روستاها، آواربرداری انجام شده، ولی نامناسب بودن کنونی نحوه نگهداری احشام، همچنان خطر هجوم گرگ ها را بویژه در فصل سرما و بارش برف، بدنبال خواهد داشت.
6-    به زیر آوار رفتن
ممکن است برخی اهالی منطقه، از روی ناچاری به خانه های سست و لرزان و نا ایمن در برابر پسلرزه ها، پناه آورند (مواردی در شهرها دیده شده است.). آنگاه امکان ریزش آوار و آسیب دیدن آنان وجود دارد. در اثر سرما برخی اهالی،  شب ها  در خانه های آسیب دیده خود می خوابند و در صورت عدم تجهیز اسکان موقت، احتمال  بازگشت برخی مردم،  به خانه های  آسیب دیده و در نتیجه خطر  به زیر آوار رفتن ها وجود  دارد.
تا تاریخ 20/6/91 در منطقه تعداد 2216 پسلرزه ثبت شده است.(بطور متوسط هر روز 70 پیشلرزه). احتمال ادامه پسلرزه ها  تا 3 ماه آینده نیز وجود دارد.
قسمت دوم 

ادامه  الف- خطرات و تهدیدهای  فیزیکی و مالی

7-    احتمال ساخت خانه های غیر استاندارد! 
تجارب بازسازی بم حاکی از انتخاب برخی پیمانکاران نا وارد و یا متخلف بوده است. از این گذشته تجارب کارهای ضربتی در کشورمان  نشان می دهد که معمولا کیفیت فدای سرعت شده است.
«بسیاری از سازه هایی که ظاهراً با آیین نامه های موجود، طراحی و اجرا شده نیز دچار خرابی های قابل ملاحظه ای گردیده اند؛ از جمله پروژه 228 واحدی مسکن مهر ورزقان. این پروژه در هنگام رخداد زلزله در مرحله نازک کاری و با پیشرفت فیزیکی حدوداً 80% است. طبق مشاهدات صورت گرفته، ساختمان های موجود در این مجموعه آسیب قابل ملاحظه ای دیده اند. سیستم لرزه بر  این ساختمان های اسکلت فلزی، با مهار بندی هم محور فولادی است. عمده خرابی ها در میان قاب های بلوک سیمانی آن ها رخ داده است. علت اصلی این موضوع عدم جداسازی میان قاب ها از اسکلت سازه است. با توجه به اینکه در طراحی ساختمان های رایج اثر میان قاب ها در مدل سازی اعمال نمی شود، لذا با اعمال نیروی زلزله و انتقال آن ها به میان قاب ها باعث خرابی و فرو ریزش آن ها می گردد. در ساختمان های مورد بررسی نیز به ویژه در طبقات پایین که نیروی زلزله بیشتر است، این نیروها به میان قاب ها منتقل و با عنایت به اینکه میان قاب ها برای این نیرو طراحی نشده اند، در داخل و خارج از صفحه قاب دچار خرابی های گسترده ای شده اند.»(سازمان غیر دولتی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران - شهریور 1391 (www.EHRSI.com)  

ب- خطرات و تهدیدهای  اجتماعی و روانی

1-    مهاجرت ها 
در صورت آماده نبودن سرپناهی که روستاییان و احشامشان بتوانند در برابر سرما مقاومت کنند، بیم مهاجرت آنان بشدت وجود دارد. این واقعیتی است که مسئولان محلی و استانی نیز هشدار داده اند؛ از جمله نماینده اهر و هریس در 13/6/91 چنین گفته است: «پیشنهاد ما این بود که در صورت امکان یکسری طویله‌های تونلی ایجاد شود اما ما می‌دانیم که چنین امکانی وجود ندارد بنابراین پیشنهاد کرده‌ایم که دام‌ها را به مناطقی که زمستان سختی ندارند کوچ دهند. این عضو کمیسیون عمران مجلس ادامه داد: منطقه پارس‌آباد و مغان که به منطقه زلزله‌زده هم بسیار نزدیک است این ظرفیت را دارد که دام‌ها را در شرایط قشلاق نگه دارد در حال حاضر در منطقه قیمت احشام بسیار پایین است و اگر روستاییان بخواهند احشام خود را بفروشند با درآمد ناچیزی که عایدشان می‌شود به حاشیه شهرها مهاجرت خواهند کرد، اما پیشنهاد ما این است که از هر روستا تعداد مشخصی چوپان تمام احشام روستاییان را جمع کنند و به صورت زمینی و پیاده به منطقه پارس‌آباد انتقال دهند. فلاحی با بیان اینکه روند قشلاق دام‌ها در صورتی که انجام شود در حدود یک هفته طول خواهد کشید، گفت: این اقدام باعث می‌شود روستاییان مجبور به فروش احشام خود نباشند در نتیجه از مهاجرت آنها به شهرها جلوگیری می‌کند ضمن اینکه در منطقه پارس‌آباد مساله علوفه و سرما مشکلی برای دام‌ها ایجاد نمی‌کند چراکه علوفه به مقدار کافی وجود دارد و زمستان هم سخت نیست.» 91/6/13  http://abbasfallah.ir
شهبازیان، نماینده آذربایجان شرقی در شورای عالی استان‌ها نیز بیان داشته است :« به دلیل ترس مردم از زلزله و تکرار آن، آن ها حاضر به برگشتن به خانه هایشان نیستند و اگر کمک ها دقیق و مستمر نباشد و حمایت های لازم صورت نگیرد قطعا در آینده نزدیک تمامی روستاییان آسیب دیده در زلزله به شهرها مهاجرت می کنند و این خود تبدیل به یک جدید معضل می شود.»

2-    شایعات  فرساینده(مرتبط با پسلرزه ها)

پس لرزه ها امان مردم را بریده است. رسانه های گوناگون 
تا  بیستم شهریور بطور متوسط روزانه شاهد بیش از 70  پسلرزه بوده ایم. بسبب عدم آشنایی و اطلاع اهالی از وضعیت پس از زلزله و همچنین عدم اطلاع رسانی به آنان، شایعات زیادی در منطقه رواج یافته و موجب نگرانی مردم شده است :
- احتمال وقوع زمین لرزه ای بزرگ در مدت 48 ساعت بعد از زلزله های اصلی
-    زمین لرزه شدیدتری در پیش است.
-    اگر تعداد زمین لرزه ها به 2000 تا برسد باید از محل فرار کرد و به جای دیگر رفت.
-    سایر
این شایعات و شایعاتی که مرتب شکل می گیرند، همراه با دلهره های ناشی از پسلرزه ها، نگرانی های شدیدی را در مردم باعث شده و زندگی را بر آنان هولناک کرده است.

     3- خطرات افسردگی و خودکشی

معمولا در بحران زلزله ها، بازماندگان در اثر عوامل ذیل، دچار بیماری افسردگی می شوند و برخی به خودکشی، گرایش می یابند:
    - غم از دست دادن عزیزان
     - دلهره ویران شدن خانه
     - خاطره فرساینده زمان زلزله
     - دلهره ناشی از پسلرزه ها 
    - بروز ترس در کودکان بسبب زندگی در چادر به جای خانه
    - نابسامانی زندگی، معیشت و بیکاری، بلاتکلیفی و...
    - توهین ها و بی احترامی ها
    - مسائل اخلاقی زندگی مترتب بر زندگی در چادر
    - سایر
مسئولان در باره این خطرات و تهدیدات  چه می گویند؟
- کارشناسان اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی از کاهش محسوس دما در مناطق زلزله زده ارسباران از اواخر امشب یکشنبه 19 شهریور ماه خبر می دهند. 
- به دلیل روند کند بازسازی،اسکان دائم تامین نمی‌شود/ مسئولان به فکر اسکان موقت زلزله‌زدگان باشند. الله‌وردی دهقانی، نماینده ورزقان و خاروانا - فارس 91/6/21 
- اگر کودکی در اثر سرما در مناطق زلزله زده بمیرد همگی مسئولیم . وحید کاظم زاده، دبیرمنطقه 7 کمیسیون حقوق بشراسلامی در حاشیه بازدید از مناطق زلزله زده شهرستان ورزقان- نصر نیوز 91/6/19
- ضرورت اسکان موقت زلزله زده ها قبل از سرما - انتظار به حق این است که اقدامات لازم برای ساماندهی اسکان موقت زلزله زده ها هر چه سریعتر از سوی سازمان های امدادی صورت گیرد. الله وردی دهقان خبرگزاری مهر خبرگزاری مهر ۱۳۹۱/۰۶/۲۱ 
- تاکید لاریجانی(در بازدید از چند روستای زلزله‌زده) بر تهیه کانکس برای مردم زلزله‌زده- فارس 21/6/91‌
- نماینده مردم اهر و هریس با بعید دانستن بازسازی مناطق زلزله‌زده ظرف دو ماه ابراز داشت: در حال حاضر از برنامه چشم‌انداز بازسازی مناطق عقب هستیم. عباس فلاحی باباجان، نماینده مردم اهر و هریس و عضو كمیسیون عمران مجلس در گفت‌وگو با ایسنا، در موردآخرین وضعیت مناطق زلزله‌زده اظهار كرد: بارش‌ها در مناطق زلزله‌زده شروع شده است و با توجه به پس‌لرزه‌های فراوانی كه وجود داشته است وضعیت منطقه در شرایط مناسبی نیست.فارس، 12 شهریور، 1391   
- نایب رییس كمیسیون عمران مجلس گفت: اسكان موقت زلزله‌زدگان در كانكس در دستور كار مسئولان قرار گرفته است. 20/6/91 
- پیشنهاد می شود دولت شش هزار کانکس ساخته و به منطقه ارسال کند که اگر تا قبل از فرا رسیدن فصل سرما توانستند در خانه های خود اسکان یابند که هیچ وگرنه به صورت موقت این کانکس ها اسکان داده شوند، افزون بر این‌که این کانکس های ساخته شده در دیگر حوادث غیرمترقبه نیز مورد استفاده خواهند بود. سردار پورجمشیدیان، فرمانده سپاه عاشورای آذربایجان‌شرقی 
- سرما و باران دو مشکل اصلی هزاران زلزله زده است. من نمی دانم چرا بنیاد مسکن که وظیفه تامین کانکس را دارد، آن را تامین نمی کند. مظفر از مردم خواست تا به هر نحوی شده کانکس به مناطق زلزله زده ارسال کنند. - رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر۲۲ شهریور ۱۳۹۱http://shasa.ir/newsdetail-140917-fa.html 
 - به دلیل روند کند بازسازی،اسکان دائم تامین نمی‌شود/ مسئولان به فکر اسکان موقت زلزله‌زدگان باشند. خبرگزاری فارس: نماینده ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی گفت: با توجه به روند کند بازسازی در مناطق زلزله‌زده، مسئولان هرچه سریع‌تر به فکر اسکان موقت مردم زلزله‌زده در شهر ورزقان و روستاهای تابعه باشند.الله‌وردی دهقانی امروز در گفت‌وگو با فارس در ورزقان با اشاره به روند کند بازسازی در مناطق زلزله‌زده ورزقان و خاروانا افزود: نظر مسئولان مبنی بر اسکان دائم بعد از اسکان اضطراری با روند فعلی بازسازی تامین نخواهد شد. نماینده مردم ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود مسئولان کشوری و استانی هرچه سریع‌تر به فکر اسکان موقت مردم زلزله‌زده آذربایجان باشند.‌
دهقانی ضمن تقدیر از اقدامات دولت و مسئولان مربوطه در امر امداد و نجات در زلزله اخیر شهرستان ورزقان افزود: با وجود اینکه یک ماه از زلزله می‌گذرد ولی متاسفانه در اکثر روستاهای ورزقان اقدام عملی نسبت به آواربرداری مشاهده نمی‌شود.نماینده ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی گفت: متاسفانه در مورد شهرستان ورزقان تا به حال هیچ اقدام عملی در زمینه بازسازی یا پرداخت وام به صاحبان واحدها و اماکن تجاری برای بازسازی صورت نگرفته است. 91/06/21 
- سرما، مناطق زلزله زده رامی لرزاند!  تابناک-۱۲ شهریور ۱۳۹۱  
نماینده مردم اهر و هریس در مجلس با بیان اینکه فصل سرما دراین مناطق آغاز شده است ، گفت: همچنان مردم زلزله زده در چادر‌ها ساکن هستند و این در حالی است که، بنیاد مسکن هنوزنتوانسته برای رفاه و آسایش مردم این مناطق اقدام چشم‌گیری انجام دهد.
عباس فلاحی بابا جان در گفت‌‌وگو با خبرگزاری خانه ملت،با بیان این‌که بی خانمانی مردم بی ادعای زلزله زده اهر و هریس هیچ توجیه منطقی ندارد گفت: به فصل سرما نزدیک‌تر می‌شویم ولی متاسفانه بنیاد مسکن  تاکنون اقدامات مناسبی در راستای توسعه عمرانی این 
مناطق اتخاذ نکرده است. نماینده اهر و هریس در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: واگذاری مسئولیت بازسازی مناطق زلزله زده شهر، روستا و مکانی برای نگهداری احشام به بنیاد مسکن وظیفه ی این بنیاد را سنگین کرده و سرعت کار را نیز کاهش داده است.
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با اشاره به  تخریب ۱۰۲ روستای این منطقه بر اثر زلزله گفت: وضعیت این مناطق به گونه ای بحرانی شده است که مکانی برای اسکان مردم و احشام وجود ندارد و افراد با کمبود هر گونه وسایل گرمایشی در سرما به سر می‌برند. فلاحی باباجان افزود: در مناطق شهری آسیب دیده بر اثر زلزله در استان آذربایجان شرقی هیچ گونه ساخت و سازی برای اسکان افراد و یا اعطای وام  در جهت رفاه حال زلزله زدگان صورت نگرفته درحالی که وضع مردم روزبه روز بحرانی تر می‌شود.
وی با اشاره به این‌که مسئولان نظام مهندسی ازمناطق آسیب دیده اهر و هریس بازدید کردند گفت: متولیان استانی برای اعطای وام، ارزیابی‌های انجام شده راتایید نکرده وخواستار بازدید مجدد شدند. نماینده اهر و هریس در مجلس با بیان اینکه اگر قرار باشد روند ارزیابی ها دوباره‌کاری شود، افزود: بدیهی است که زیان آن دامن‌ افراد آسیب دیده را خواهد گرفت چراکه فصل سرما رسیده است وزمان 
اختلاف نظر برای چنین بحرانی وجود نخواهد داشت.  عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان این‌که مشکلات مردم آسیب دیده آذربایجان شرقی با قول‌های بی عمل بنیاد مسکن حل شدنی نیست گفت: رفاه مردم در گرو بازسازی خانه های تخریب شده و اسکان دائمی آن‌ها است.
- خبرگزاری فارس 91/06/23   
در صورت آماده نشدن واحدهای دائمی، اسکان موقت زلزله‌زده‌های ارسباران در دستور کار قرار می‌گیرد. مدیرکل مدیریت بحران آذربایجان‌شرقی، از ایجاد محل‌هایی برای اسکان موقت زلزله‌زده‌های این استان در صورت آماده نشدن واحدهای دائمی در زمان تعیین شده خبر داد. به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز به نقل از روابط عمومی استانداری آذربایجان‌شرقی، خلیل ساعی گفت: با توجه به سرد شدن هوا و آغاز بارندگی‌های پاییزه در مناطق زلزله‌زده از محل‌هایی که برای نگهداری علوفه در دست احداث است می‌توان برای اسکان موقت زلزله‌زده‌ها استفاده کرد. وی افزود: این واحدهای 12 متری که به صورت ساندویچ پنل (پیش ساخته) در سریع‌ترین زمان قابل نصب است، دارای عایق حرارتی بوده و با حداقل گرمایش، گرم می‌شود. ساعی اظهار کرد: در روستای «ولیلیو»، از توابع هریس تاکنون 50 واحد از این‌ها نصب شده است. بر اساس استانداردهای مدیریت زلزله، اسکان زلزله‌زده‌ها در سه مرحله اضطرار، موقت و دایم صورت می‌گیرد که در زلزله‌های اخیر ارسباران مرحله موقت اسکان با تصمیم شورای عالی بحران حذف و مقرر شد که در مدت دو ماه امکان اسکان دایم زلزله‌زده‌ها فراهم شود. 
    
- نیاز زلزله زدگان به کانکس
-  http://shasa.ir/newsdetail-140917-fa.html 
 ۲۲ شهریور ۱۳۹۱ - رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر با اشاره به طولانی شدن اسکان اضطراری زلزله‌زدگان در آذربایجان شرقی گفت: سرما و باران دو مشکل اصلی هزاران زلزله زده است. محمود مظفر با بیان اینکه در روز گذشته از سه روستا در هریس، اهر و ورزقان بازدید شد، گفت: بنیاد مسکن فعال است، ولی وضعیت تغییرات جوی و رگبارهای موسمی موجب شده تا زلزله زدگان با گل و لای دست و پنجه نرم کنند. وی افزود: سرمای هوا به حدی است که روستائیان زلزله زده پتوی خود را روی گوسفندان می کشند، زیرا همچنان دام ها بدون طویله رها شده اند.رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر با تاکید بر استقرار کانکس در روستاها تصریح کرد: من نمی دانم چرا بنیاد مسکن که وظیفه تامین کانکس را دارد، آن را تامین نمی کند. جهاد کشاورزی هم دغدغه دام ها را ندارد به نحوی که برخی از روستائیان دام های خود را زیر قیمت حراج کرده اند. مظفر از مردم خواست تا به هر نحوی شده کانکس به مناطق زلزله زده ارسال کنند. 

- خطر مهاجرت روستاییان

نماینده مردم اهر و هریس درباره اقداماتی که می‌توان برای ساماندهی دام‌ها در منطقه انجام داد، گفت: پیشنهاد ما این بود که در صورت امکان یکسری طویله‌های تونلی ایجاد شود اما ما می‌دانیم که چنین امکانی وجود ندارد بنابراین پیشنهاد کرده‌ایم که دام‌ها را به مناطقی که زمستان سختی ندارند کوچ دهند. این عضو کمیسیون عمران مجلس ادامه داد: منطقه پارس‌آباد و مغان که به منطقه زلزله‌زده هم بسیار نزدیک است این ظرفیت را دارد که دام‌ها را در شرایط قشلاق نگه دارد در حال حاضر در منطقه قیمت احشام بسیار پایین است و اگر روستاییان بخواهند احشام خود را بفروشند با درآمد ناچیزی که عایدشان می‌شود به حاشیه شهرها مهاجرت خواهند کرد، اما پیشنهاد ما این است که از هر روستا تعداد مشخصی چوپان تمام احشام روستاییان را جمع کنند و به صورت زمینی و پیاده به منطقه پارس‌آباد انتقال دهند. فلاحی با بیان اینکه روند قشلاق دام‌ها در صورتی که انجام شود در حدود یک هفته طول خواهد کشید، گفت: این اقدام باعث می‌شود روستاییان مجبور به فروش احشام خود نباشند در نتیجه از مهاجرت آنها به شهرها جلوگیری می‌کند ضمن اینکه در منطقه پارس‌آباد مساله علوفه و سرما مشکلی برای دام‌ها ایجاد نمی‌کند چراکه علوفه به مقدار کافی وجود دارد و زمستان هم سخت نیست. 91/6/13  http://abbasfallah.ir 
- کاری نکنیم روستاییان زلزله زده مهاجرت کنند.
محمد حسین فرهنگی(نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو ) با بیان اینکه ما در بطن مناطق زلزله زده برای حدود ۷۰۰ هزار احشام به سرپناه نیاز داریم ادامه داد: در مناطق زلزله زده شهرستان ورزقان، ۲۱ هزار گاو و ۱۸۰ هزار گوسفند ، در شهرستان هریس ، ۳۷ هزار گاو و ۱۸۴ هزار گوسفند ، در شهرستان اهر ، ۵۰ هزار گاو و ۲۰۲ هزار گوسفند و همچنین در شهرستان تبریز ، ۴ هزار گاو و ۳۰ هزار گوسفند بدون سرپناه هستند که بایستی با ساخت سریع اماکن ، از هرگونه گزند سرما و حیوانات وحشی در امان قرار گیرند.  http://daranews.ir/marandnews/448- 8/6/91 
- در صورت حفظ نشدن دام‌های زلزله‌زدگان، تمام روستاییان زلزله‌زده به شهرها مهاجرت می‌کنند. خبرگزاری فارس: نماینده مردم شهرستان ورزقان گفت: اگر دام‌های مردم مناطق زلزله‌زده این شهرستان حفظ نشود تمام روستاییان به شهرها مهاجرت کرده و از تولیدکننده به مصرف‌کننده تبدیل خواهند شد. 91/6/23 
- شهبازیان، نماینده آذربایجان شرقی در شورای عالی استان‌ها :  به دلیل ترس مردم از زلزله و تکرار آن، آن ها حاضر به برگشتن به خانه هایشان نیستند و اگر کمک ها دقیق و مستمر نباشد و حمایت های لازم صورت نگیرد قطعا در آینده نزدیک تمامی روستاییان آسیب دیده در زلزله به شهرها مهاجرت می کنند و این خود تبدیل به یک جدید معضل می شود. http://khabaronline.ir ۱۳۹۱/۶/۱۷ 

در مجموع، بنظر می رسد که با ساخت و استقرار خانه های موقت از نوع کانکس و یا شیوه های مشابه و همچنین ساخت آغل های موقت سرپوشده می توان تا حدامکان از خطرات و تهدیدات یاد شده کاست.


چالش های مدیریت بحران زلزله آذربایجان

بزرگترین چالش، چه در سطح سازمان های دولتی و چه سازمان های غیر دولتی، عدم استفاده از توان و ظرفیت های مردم آسیب دیده محلی در برنامه ریزی ها، اقدامات و نظارت ها در امور از جمله مرحله بازسازی ، مانند : عدم بكارگیری كافی از نیروهای محلی در ستادهای معین ، عدم توجه به خواست مردم و نخبگان محلی در برنامه ریزی اسكان اضطراری و موقت و بازسازی و نوسازی و بطور کلی پیروی از نگرش کمک دهنده- کمک گیرنده است. تجارب گذشته از جمله بم نشان می دهد که کم توجهی به مشارکت فعال و پویای مردم محلی و برنامه ریزی های آمرانه معمولا به عوارض زیر می انجامد: بروز بی اعتمادی ها و شایعات فراوان در میان مردم، افزایش فشارهای روانی، ابراز شکایات و بروز اعتراضات فراوان در میان مردم آسیب دیده، اتلاف فراوان منابع مالی، وقوع حیف و میل ها، خلاف ها، اختلاس ها و فساد های مالی گوناگون
برهمین اساس است که آقای محمد سعیدی‌كیا، رییس بنیاد مسكن در دهه80 و دبیر ستاد بازسازی بم معتقد است: «بازسازی مناطق زلزله‌زده اصلا نباید آمرانه باشد و مدیران نباید تسلیم فشارها و ارائه آمارهای كمی بدون كیفیت شوند.  اگر خانواده‌های آسیب‌دیده در جریان بازسازی خانه‌هایشان به مشاركت گرفته نشوند، عملیات احداث موفق نخواهد بود./ ما در بم گفتیم مردم خودشان آجرها را از خانه‌ها جدا کنند و ما آجرها را از آن ها می‌خریم. این را اعلام کردیم. از فردا همه مشغول شدند به آجر درآوردن از آوار. ما قصدمان این بود که مردم مشغول شوند و بیکار نباشند تا غم زلزله به آن ها فشار نیاورد. » دنیای اقتصاد 18/6/91
ادامه دارد.... 
 
* پژوهشگر مدیریت بحران


نظر شما
نام:
پست الکترونیکی:  
نظر شما:  
کد امنیتی: